Nieuwste onderwerp

BEGIN

Illustratie: Ludwig Volbeda, klik voor grotere versie

ROELOF - Ludwig.LV_RtN_Celan_jpg

 

Celan (0)

Op het moment dat ik dit schrijf, bestaan de aantekeningen die ik deze maand wil gaan maken nog niet. Ik heb een handvol beginnetjes, en zie wel waar ik kom. Het is me verder niet helemaal helder waarom ik juist nu over Paul Celan wil denken.

Dat is hoe veel schrijven voor me begint: een onderwerp dringt zich aan me op, soms opnieuw, en ik begin aantekeningen te maken. Niks bijzonders. Als een diertje, zeg maar: het hoofd verzamelt, voelt zich daar veilig bij. Beeld je het beestje trots in met de spulletjes die het gevonden heeft, zijn pootje gestrekt, van: kijk, dit is een beetje van mij.

Het helpt, misschien, dat we al wat interesses en dergelijke delen.

Hij vertaalde gedichten van Emily Dickinson, gaf les over Franz Kafka, schreef over Rembrandt. Had een fascinatie voor het gedachtegoed en een moeilijke verhouding tot de persoon van Martin Heidegger, een filosoof die in 1933 rector werd van de Universiteit van Freiburg, nadat zijn voorganger uit die functie ontheven werd (omdat hij geen anti-Joodse propaganda wilde ophangen). Die zijn brieven nog een aantal jaar na zijn eigen korte rectoraat bleef ondertekenen met Heil Hitler.

Het helpt ook dat ik me nu al zo’n zeven, acht jaar interesseer voor zijn eigen gedichten, sinds ik hun Nederlandse vertalingen las in de gitzwarte hardcover, een geleend exemplaar dat tijdens mijn studententijd meer op mijn kamer dan in de kasten van de universiteitsbibliotheek te vinden was. (Inmiddels heb ik zelf een tweedehands exemplaar aangeschaft, waarin nooit gelezen bleek te zijn: de kaft was wat verkleurd, maar de bladzijden plakten nog heel lichtjes aan elkaar.)

In een brief aan Hans Bender, die ik graag aanhaal, schreef Celan dat hij geen verschil zag tussen een gedicht en het geven van een hand.

Ergens anders schreef hij dat hij niet wist in de richting van welke morgen een gedicht zich beweegt. Elk gedicht is ooit vandaag geschreven, verzonden zonder adres. Misschien dat een gedicht aan een morgen grenst, zei hij, maar het bevindt zich, wat de toekomst betreft, in het donker. Anderen, zei Celan, zeggen te weten dat dat het donker van vlak voor de ochtend is. Zelf wist hij dat niet zo zeker.

Als je die opmerkingen samenvoegt, blijft er een ander beeld over: dat van een in het donker uitgestoken hand, hoopvol misschien, of angstig, van iemand wiens gezicht je amper ziet. Een gedicht is geduldig, wil ik zeggen. Het wacht ons af. Vandaar, denk ik, dat ik geen moeite voel om aantekeningen te gaan maken: het verleden heeft daar al plaats voor gemaakt, iets vraagt om antwoord.

« terug naar blog

Reageer

Wat lees ik?

Dickinson, Kafka, Celan

Wat kijk ik?

Jarmusch, Ozu, Sorrentino

Wat schreef ik?

Een zoon van (najaar 2020), In het vlees (2020), Het woedeboek (2018), Het leven zelf (2017), Constellaties (2014)

Quote

To die would simply be to surrender a nothing to the nothing. The meaning of life is that it stops.
Next week: Banoffee pie!
Tom Gauld, Baking with Kafka