Nieuwste onderwerp

Ambitie

 

‘Zien jullie deze zwarte strepen?’ vraagt de kunstenaar. Zijn lijf is in een coltrui en jeans gestoken en op zijn neus zit een bril met geelgroene glazen. Het benige montuur maakt zijn gezicht smal, legt de lijnen diep. Zonder de bril zou hij waarschijnlijk op een gedetineerde lijken, denkt Youri. Zijn hoofd en lichaam lijken gemaakt om achter ijzeren staven weg te kwijnen. De politie zou hem alleen al een cel in kunnen gooien, omdat hij er thuishoort. Zouden mensen die er crimineel uitzien – wat dat ook moge betekenen – sneller geneigd zijn om een misdaad te begaan? Youri weet het niet. Hij weet alleen dat hij moet opletten. Hij kan zijn gedachten niet laten afdwalen.

De kunstenaar wijst naar zijn schilderij.

Het publiek, drieëntwintig vrouwen van middelbare leeftijd plus Youri Krawinsky, volgt de wijzende vinger. Ze hoeven niet veel moeite te doen om de strepen te vinden. Ze zijn niet te missen. Diagonaal over het doek lopen drie zwarte stroken zo breed als nekken. Ze verstoppen een landschap dat ofwel futuristisch is ofwel compleet ondergesneeuwd.

‘Zien jullie ze?’ vraagt de kunstenaar nogmaals.

Iedereen knikt tegelijk. Youri ook. Hij schudt zijn hoofd op en neer. Een vrouw achterin de galerij lijkt het collectieve geknik een te magere vorm van bevestiging te vinden en zegt tot vier keer toe ‘ja’. Iedere volgende ‘ja’ klinkt net wat harder en beslister dan de vorige.

Dan vallen de hoofden stil. De schilder laat ze even liggen. Hij vouwt zijn hand om zijn kin. Bij zijn rechtermondhoek zit een bultje waar hij telkens aan peutert. Hij kan er maar niet van afblijven. De rode knop zuigt als een magneet op zijn gretige vingertoppen en spuugt ze weer uit zodra de man zich van zijn gepulk bewust wordt. Het proces heeft zich al een keer of zes herhaald. Youri heeft geteld.

Hij zit vooraan, de jongen Youri Krawinsky. Hij is drieëntwintig jaar oud en heeft vlassig, donkerblond haar. Hij luistert aandachtig naar wat de kunstenaar vertelt, bestudeert zijn bewegingen. Hij heeft hoge verwachtingen van de kunstenaar. Hij acht het waarschijnlijk dat deze man vanavond precies zal zeggen wat hij moet horen. Dat hij Youri, zonder zich daar zelf ook maar in het minst bewust van te zijn, voorziet van het best mogelijke advies en hem zo een duwtje in de juiste richting geeft. Dat is althans waar Youri op hoopt. Daarom is hij naar de galerij gekomen.

De kunstenaar kijkt naar Youri en Youri kijkt terug. Boven hen hummen de lampen een kleurloos deuntje van elektriciteit.

Dan kucht de kunstenaar en neemt hij het woord weer.

‘Deze strepen zijn metaforische scheuren in het canvas,’ zegt hij. Hij draait een kwartslag en kijkt naar zijn werk alsof het de eerste keer is dat hij het ziet. Hij peutert nog steeds aan de bult. ‘In mijn hoofd heb ik ze alle drie een naam gegeven. De bovenste heet Reputatie, de middelste Verwachtingen en de onderste draagt de adellijke naam Niet Goed Genoeg. Ze verbeelden mijn woede, de boosheid die mij op een ochtend overviel toen ik naar het doek keek.’

Hij maakt een dramatische beweging met zijn rechterarm. Het lijkt alsof hij naar iets onzichtbaars in de lucht reikt en misgrijpt. De kans dat je raak grijpt wanneer je iets dat onzichtbaar is wil vastpakken is erg klein, denkt Youri. De kans op een lege hand is daarentegen zeker tien maal zo groot.

De kunstenaar herstelt zich. Hij kijkt uitdagend het publiek in en vraagt: ‘Ik had goede zin. Ik was vrolijk. En weet u waarom?’

Hij laat geen ruimte voor antwoord.

‘Ik was ervan overtuigd dat ik het werk bijna af had. Toen zette ik een stap terug om het doek te bekijken. Onverwachts scheurde de aarde onder me open. Ik dacht opeens: het is lelijk. Het is gewoon ontzettend fucking lelijk, mijn slechtste werk! Ik was zó boos op mezelf. En teleurgesteld ook en verbaasd. Ik vroeg me af hoe ik zoiets lelijks had kunnen maken zonder me er ook maar enigszins bewust van te zijn. En toen trok ik zonder erover na te denken drie keer mijn kwast over het doek.’

De vrouw die rechts van Youri zit maakt een geluid alsof ze schrikt. Hij kijkt naar haar en ziet dat ze haar hand op haar borst heeft gelegd. Haar kleine mond is vervormd tot een o-vormig gat waar de droge lucht in de galerij doorheen kan duiken. Ondertussen is er op de achterste rij een druk gefluister ontstaan.

‘Ja,’ roept de kunstenaar. Hij moet zijn best doen om het geroezemoes in de galerij te overstemmen. Hij drukt zijn bril omhoog, de neusvleugel op. ‘Ik deed het zo, zonder er een milliseconde over piekeren. Verven! Scheuren!’

Het publiek knapt uit elkaar als een piñata die de genadeklap heeft gekregen.

‘Dat meen je niet!’ roept iemand op links.

‘Dat meent ie wel!’ roept iemand op rechts.

‘Nee!,’ klinkt het weer op links.

Youri wrijft in zijn ogen. Hij denkt aan zijn bed dat thuis warm en zacht voor hem klaarstaat. Hij had het dekbedovertrek eigenlijk al een paar dagen geleden moeten verversen. Hij zal het morgen doen, besluit hij. Ja, morgen, direct nadat hij eronderuit is gekropen.

« terug naar blog

Reageer

Wat lees ik?

Clarice Lispector, Maarten van der Graaff, Ali Smith, Olga Tokarczuk

Wat luister ik?

Julia Jacklin, MUNA, Big Thief, Rosalía

Wat kijk ik?

Midsommar, My Favorite Shapes by Julio Torres, videoclips

Quote

'You are not in the wild, you are in a pen' - Julia Jacklin