Nieuwste onderwerp

Brazilië (2)

Tante Célia schuift een bord met eten naar mij. Oom Djalma bakt ondertussen een biefstukje. ‘Je moet wel goed eten, Joca. Wil de rest ook een extra portie?’, zegt hij. Mijn ouders en broer schudden nee. Ik ben er echter weer ingetrapt: als je in dit huis je bord leeg eet, krijg je een dubbele portie biefstuk terug.

Mijn tante schuift ondertussen een stuk pudding naar mij, en vraagt of ik ook nog wat fruit wil. Ik kijk angstig naar de caramelkleurige berg voor mij. Célia lacht: ‘Toen Vólita hier woonde maakte ze altijd deze pudding. De kinderen waren dol op haar verhalen, en de toetjes die ze altijd maakte’.

Vólita. Een mix van het Portugese woord voor oma, en de Spaanse manier van verkleinwoordjes maken. Het omschreef grammaticaal precies de situatie: Jaren geleden hadden Tante Célia en haar man Djalma uit medelijden een omaatje uit Uruguay in huis genomen.

Dat was op zich niet zo vreemd. Ze adopteerden eerder vier kinderen, waarvan drie baby’s op één avond. Als het nodig was, werd de elektriciteitsrekening maar niet betaald. Zo konden ze een vriend helpen door wat geld uit te lenen. Zelfs de manier waarop Célia en Djalma elkaar hadden ontmoet was verbonden met die goede daden: In een voor Braziliaanse begrippen koude winter bracht Djalma’s familie dekens naar het dorp waar Célia en mijn moeder opgroeiden. Het was liefde bij het eerste hulppakket.

‘Hoe kwam Vólita eigenlijk bij jullie terecht?’ vraag ik, terwijl ik het bordje met halfopgegeten pudding aan de kant schuif. Zou het zo duidelijk zijn dat ik vol zit? ‘Het is ons een beetje overkomen, Joca’, antwoord mijn tante. ‘Ze was de moeder van een schoolvriendin van mij. Vroeger at ik vaak bij hen thuis. Ik kreeg dan prachtige verhalen te horen over haar jeugd op het platteland van Uruguay, en over hoe ze had leren koken toen ze werkte als huishoudster.’

‘Jaren later woonde Vólita weer in bij mijn schoolvriendin. Die arme oude vrouw had niemand anders meer. Geen man, geen familie in de buurt!’ Célia neemt even een pauze, en neemt een hap van haar stukje pudding.

‘Dat ging goed, totdat die vriendin ging samenwonen. Haar man eiste dat Vólita naar een tehuis ging’, vertelt ze verder. ‘Ze wilden een verzorgingstehuis zoeken en vroegen of Vólita een paar dagen bij ons kon blijven. Het ging echt niet meer bij hen en wij hadden nog een kamer over.’ Djalma komt aan tafel zitten. ‘Je moet elkaar toch helpen.’ Celia zucht, ‘alleen werden die paar dagen dus anderhalf jaar.’

‘Het was wel gezellig, en zoals eerder gezegd, ze kon uitstekend koken’ voegt Djalma toe. Ik knik meewarig. Tante Célia fronst wat en gaat verder, ‘Je had het huis moeten zien toen. 3 Peuters die het huis door rennen, een puber die zichzelf in haar kamer opsloot, en ik probeerde alles draaiende te houden. Gelukkig hadden we toen net een huishoudster, maar toch…’ Dejalma breekt in: ‘Het was hier een nogal levendige plek voor een dame van 86′.

‘En die vriendin, die heeft haar moeder nooit meer bezocht?’, vraag ik verbaasd. ‘Nee’, antwoord Célia. ‘Ze belde alleen, af en toe. Toen we Vólita na een week bij die haar thuis wilde bezorgen was die vriendin verdwenen: verhuisd naar een andere stad, alsof het allemaal gepland was’. Djalma lacht en vertelt verder, ‘Vólita vond het zelf wel prima. Ze bloeide helemaal op, vertelde verhalen over haar jeugd aan de kinderen. En had ik al gezegd dat ze naast pudding ook een uitstekende dolce de leite kon maken? Haar aardbeienmousse was ook heerlijk!’

‘Maar uiteindelijk vonden jullie een tehuis, toch?’ vraag ik, om het gesprek weer de goede kant op te sturen. ‘Het duurde even,’ zegt Dejalma. Célia zucht diep, ‘Ze begon wat minder kwiek te worden. Op een gegeven moment lag die arme vrouw elke avond uitgeteld in mijn bed. Ik wilde haar niet op het kinderbedje in de logeerkamer laten slapen, dus ging ik maar daar liggen’. Mijn moeder knikt wat, terwijl mijn vader en mijn broertje met een verbaasde blik het verhaal aanhoren.

Célia vertelt verder. ‘We vonden een tehuis in de bergen, niet ver buiten de stad. Elk weekend gingen we met het hele gezin op bezoek. Haar laatste jaren waren kalm en gelukkig, denk ik.’ Ik kijk naar de koude biefstuk die op een bord naar de pudding ligt. ‘Maar die vriendin van jou, de dochter van Vólita, die is nooit meer teruggekomen?’

‘Nou, gelukkig konden we via via wel haar adres vinden. Zo konden we de rekening van het tehuis maandelijks naar haar sturen. Verrassend genoeg betaalde ze zonder al te veel problemen.’ Na haar antwoord blijft mijn tante even stil. Ze neemt nog een hapje pudding. ‘Toen Vólita overleden was, belde mijn vriendin voor het laatst. Ik heb gelijk opgehangen toen ik haar stem hoorde’.

 


Ik ben op reis door Brazilië om de broers en zussen van mijn moeder te bezoeken en hun kant van een aantal familielegendes te horen. Om alle namen te oefenen, heb ik een schema gemaakt. Bovenaan staan mijn opa en oma. Daaronder Helena, mijn moeder, en twaalf anderen. 

brazil_02

« terug naar blog

Reageer

Wat lees ik?

Op dit moment Conversations with Friends van Sally Rooney

Wat luister ik?

Janelle Monáe, Fresku, Seu Jorge

Wat kijk ik?

The Young Pope, Aquarius, Shownieuws

Quote

"Ik weet ook niet hoe de mens precies werkt, maar ik denk dat we er meer mee kunnen." - Etgar Keret